Pęd życia nie sprzyja bliskim kontaktom z naturą. Tymczasem spędzanie czasu w otoczeniu przyrody może mieć zbawienny wpływ na stres, zmęczenie i inne negatywne emocje, które towarzyszą nam na co dzień. Podziwianie ostańców skalnych, wsłuchiwanie się w szum rzek i śpiew ptaków, eksploracja lasów i dolin, zachwyt nad unikatowymi gatunkami roślin i zwierząt czy kontemplacja na pustyni – to tylko niektóre aktywności, które warto podjąć, spędzając urlop w Jurajskim Slow. Miłośnicy przyrody od dawna uważają Jurę za miejsce godne odwiedzenia, doceniając jej różnorodność i bogactwo naturalne, które nie tylko zapiera dech w piersiach, ale także działa relaksująco i kojąco. Co więc Jura ma nam do zaoferowania?
Przyroda nieożywiona…?
Choć ostańce wapienne i inne formy skalne Jury to część przyrody nieożywionej, każdego roku tysiące wspinaczy sprawia, że tętnią życiem. Najstarsze skały na jurajskich terenach liczą sobie 390 milionów lat, choć dominują tu głównie formy nieco młodsze – ich powstanie datuje się na 150 milionów lat wstecz. Ich fantazyjne konfiguracje i niespotykane kształty wyróżniają Jurę nie tylko na tle Polski, ale całej Europy. Podczas pobytu w Jurajskim Slow koniecznie odwiedź Skałki Kroczyckie, nad którymi dominuje Góra Zborów, a smaczku dodaje im Jaskinia Głęboka. Zachwyć się także Skalnym Miastem Podzamcza, lecz uważaj, aby nie zgubić się w labiryncie, który tworzą te ostańce. Warto także zobaczyć charakterystyczny Okiennik Wielki oraz Skały Rzędkowickie. Jeśli jesteś fanem speleologii, nie zapomnij zajrzeć do Jaskini Wielkanocnej oraz Jaskini Wielkiej.
Niezwykły świat zwierząt
Czy wiesz, że na Jurze występuje aż 19 z 24 gatunków nietoperzy żyjących w Polsce? Wbrew stereotypom, nie musisz bać się tych niezwykłych ssaków – nie są agresywne i nie atakują ludzi. Niektórych nietoperzy, takich jak podkowiec duży i nocek orzęsiony, nie spotkasz w żadnym innym regionie kraju. Znajdziesz tu także aż 170 gatunków ptaków (czyli prawie 50% wszystkich ptaków Polski), z których wiele wybiera skały jurajskie jako siedliska lęgowe. Wypatruj, najlepiej z lornetką, gatunków rzadkich, takich jak kruk czarny, zimorodek, derkacz czy dzierzba gąsiorek. Faunę bezkręgowców dumnie reprezentuje ponad 1200 gatunków motyli i 700 gatunków chrząszczy (w tym chroniony jelonek rogacz). Świat płazów i gadów występujących na Jurze także nie rozczarowuje – spotkasz tu zaskrońca, gniewosza, wyjątkowo rzadką ropuchę paskówkę oraz kumaka górskiego, a także żółwia błotnego. Podsumowując – na jurajskich terenach masz szansę zobaczyć aż 70% całej polskiej fauny.
Niespotykana flora
Warzucha polska (roślina z rodziny kapustowatych) i przytulia krakowska (roślina z rodziny marzanowatych) to przykłady endemitów, czyli roślin, które występują tylko na jednym, określonym terenie na świecie – w tym przypadku na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej. Rośliny górskie występujące na tym obszarze to relikty, czyli flora, która pozostała tu po ostatnim zlodowaceniu – zaliczamy do niej między innymi zanokcicę zieloną i skalnicę gronkową. Spotkamy tu około 1600 gatunków roślin naczyniowych, w tym aż 10 zagrożonych gatunków storczykowatych. Nie bez powodu Jura uważana jest – obok Tatr i Pienin – za jeden z najbardziej wartościowych florystycznie obszarów Polski. Na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej znajdziemy aż 156 gatunków roślin ściśle chronionych i 18 gatunków chronionych częściowo. Bogactwo flory jurajskiej obejmuje rośliny kserotermiczne, stepowe oraz hydrofity, a także roślinność typowo pustynną i nadmorską.
Polskie pustynie
Choć są pustyniami tylko z nazwy, Pustynia Błędowska i Pustynia Siedlecka urozmaicają krajobraz Jury i stanowią nie lada gratkę dla miłośników przyrody. Pustynia Siedlecka powstała wskutek działalności zarówno człowieka, jak i przyrody, dzięki czemu dziś możemy zachwycić się terenem, który w okresie jury stanowił piaszczyste dno morza. Wrażenie robią tu 30-metrowe wydmy oraz roślinność typowa dla terenów piaszczystych, w tym szczotlicha siwa i wydmuchrzyca piaskowa. Bezodpływowe źródełko podbija pustynny klimat tego miejsca, podobnie jak występujące tu zjawisko fatamorgany. Pustynia Błędowska to jeden z największych w Europie obszarów lotnych piasków. Spotkamy tu aż 100 gatunków roślin dostosowanych do piaszczystych gleb i wydm i wiele gatunków ptaków, w tym dostojnego trzmielojada. Wśród gadów warto wypatrywać padalca, jaszczurek i żmii zygzakowatej.
Ryby i grzyby
Nawet najbardziej zapaleni grzybiarze chwytają się za głowę, słysząc, że na Jurze występuje aż 800 gatunków grzybów. Choć lasy porastają tylko 20% tego obszaru, ich bogactwo naturalne jest imponujące. Początek jesieni to idealny czas na grzybobranie, szczególnie w lasach pomiędzy Mirowem i Podlesicami. Znajdziemy tam borowiki szlachetne, kurki, maślaki, gąski zielone, rydze i kozaki. Suszone borowiki to podstawowy składnik tradycyjnego jurajskiego żuru, który polecamy upichcić po owocnych zbiorach. Wędkarze także nie będą się nudzić na Jurze. Gęsta sieć rzek i liczne stawy są siedliskiem dla prawie 30 gatunków ryb. Znajdziemy tu więc szczupaka, pstrąga, leszcza, karpia, troć i strzeblę potokową. W wodach Warty i Pilicy warto wypatrywać nadecznika Spongilla lacustris, czyli popularnej tu gąbki.
Bogactwo przyrodnicze Jury Krakowsko-Częstochowskiej stanowi ewenement w skali całego kraju. Nie dziwi więc fakt, że każdy, kto szuka bliskiego kontaktu z istnie dziewiczą naturą, wybierze to miejsce w celu wypoczynku. Eksplorowanie i podziwianie tutejszych przyrodniczych atrakcji to świetny sposób na relaks zarówno dla dorosłych, jak i dla dzieci.